Η Προπαρασκευή της Εισβολής: Η ΤΜΤ, τα 13 Σημεία και τα Αμερικανικά Αρχεία
1. Ίδρυση της ΤΜΤ και οι πρώτες ταραχές
Η αντίδραση της τουρκοκυπριακής κοινότητας στις ελληνικές ενωτικές εκδηλώσεις ξεκίνησε με πολιτικές οργανώσεις (ΚΑΤΑΚ), αλλά σταδιακά οργανώθηκε σε μαχητικά σχήματα[cite: 1]. Αρχικά δημιουργήθηκε η οργάνωση VOLKΑΝ και στα τέλη του 1957 τη θέση της πήρε η ΤΜΤ (Οργάνωση Τουρκικής Αμύνης) με βασικό σύνθημα «διχοτόμηση ή θάνατος»[cite: 1]. Στις αρχές Ιουνίου του 1958, μια σκηνοθετημένη έκρηξη βόμβας έξω από το Τουρκικό Προξενείο στη Λευκωσία αποτέλεσε το έναυσμα για οργανωμένες βιαιοπραγίες τουρκοκυπριακού όχλου, με σκοπό να πειστεί η διεθνής κοινότητα ότι η διχοτόμηση ήταν η μόνη λύση[cite: 1].
2. Τα «13 Σημεία» και τα «Ματωμένα Χριστούγεννα»
Τον Νοέμβριο του 1963, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος υπέβαλε πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος σε «13 σημεία»[cite: 1]. Πριν το ξέσπασμα των συγκρούσεων, τουρκοκυπριακά μυστικά έγγραφα της 14ης Σεπτεμβρίου 1963 περιέγραφαν το σχέδιο βίαιου εγκλωβισμού της τουρκικής κοινότητας σε καθορισμένες περιοχές για τη δημιουργία θυλάκων[cite: 13]. Μετά τα επεισόδια των «Ματωμένων Χριστουγέννων», ξεκίνησε η οργανωμένη έξοδος των Τουρκοκυπρίων από τα μικτά χωριά προς την ασφάλεια αμιγώς τουρκικών θυλάκων[cite: 1]. Στα τέλη Δεκεμβρίου 1963, ο Βρετανός στρατηγός Γιανγκ χάραξε την Πράσινη Γραμμή στη Λευκωσία[cite: 18].
3. Ψυχροπολεμικές Διαστάσεις και Ξένες Παρεμβάσεις
- Η κυπριακή κρίση εντάχθηκε στον Ψυχρό Πόλεμο, με την Τσεχοσλοβακία (μέλος του Ανατολικού Μπλοκ) να πωλεί όπλα αξίας 4,7 εκατομμυρίων κορωνών στην κυπριακή κυβέρνηση[cite: 17].
- Η διατήρηση της αδέσμευτης πολιτικής του Μακαρίου αποτελούσε στρατηγικό στόχο για το Ανατολικό Μπλοκ[cite: 14].
4. Οι ΗΠΑ, η CIA και το Πραξικόπημα του '74
Τον Ιούνιο του 1964, η Τουρκία σχεδίαζε στρατιωτική εισβολή, αλλά ο Αμερικανός Πρόεδρος Λύντον Τζόνσον έστειλε αυστηρή επιστολή (5 Ιουνίου 1964) στον Τούρκο πρωθυπουργό Ισμέτ Ινονού[cite: 1, 4]. Η επιστολή Τζόνσον προειδοποιούσε ότι η επέμβαση θα έφερνε σε σύγκρουση την Ελλάδα με την Τουρκία και θα άνοιγε την οδό για σοβιετική παρέμβαση[cite: 1]. Αντίθετα, το 1974, τα αποχαρακτηρισμένα αρχεία καταδεικνύουν την ανοχή του Χένρι Κίσινγκερ, ενώ έγγραφα της CIA (13 Αυγούστου 1974) δείχνουν ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες παρακολουθούσαν και χαρτογραφούσαν βήμα προς βήμα την προέλαση των τουρκικών στρατευμάτων στο νησί[cite: 13].
Πίνακας Ιστορικών Πηγών & Αναφορών
| Α/Α Αναφοράς στο κείμενο (Ref) | Τίτλος Πηγής / Έγγραφο / Βιβλιογραφία |
|---|---|
| [cite: 1] | Αποσπάσματα: Ε. Αβέρωφ-Τοσίτσας "Ιστορία Χαμένων Ευκαιριών", Γλ. Κληρίδης "Η Κατάθεσή μου", Χ. Κίσινγκερ "Years of Renewal" |
| [cite: 4] | The American Intervention In The 1964 Cyprus Crisis (Επιστολή L. Johnson) |
| [cite: 13] | Μυστικό Σχέδιο Δράσης Τουρκοκυπρίων (Σεπτέμβριος 1963) & Χάρτες CIA (Αύγουστος 1974) |
| [cite: 14],[cite: 17] | Διχοτομημένη Νήσος: Ψυχρός Πόλεμος και Κυπριακό 1960-1974 (Jan Koura) & Άρθρο Π. Τζανετάκου "SOS, Λευκωσία καλεί Πράγα" |
| [cite: 18] | Βιβλιογραφικές αναφορές για τη χάραξη της Πράσινης Γραμμής υπό τον Βρετανό Στρατηγό Γιανγκ |
Σύνδεσμοι (Links) για περαιτέρω μελέτη
Επιμέλεια / Συν-δημιουργία: Χριστόφορος Χριστοφή (με χρήση Εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης)
