Υπόθεση Χάρη Βωβίδη

Ο Χάρης Βωβίδης διετέλεσε επί σειρά ετών Διευθυντής/Επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου και προσωπικός γραμματέας τόσο του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ όσο και στη συνέχεια του Προέδρου Σπύρου Κυπριανού^[1]. Λόγω της κομβικής του θέσης στο Προεδρικό Μέγαρο, διέθετε άμεση πρόσβαση στις πλέον απόρρητες συσκέψεις και αποφάσεις της κυπριακής ηγεσίας.

1. Η Δράση του και η Στρατολόγηση

Στρατολόγηση: Σύμφωνα με την έρευνα του ακαδημαϊκού Dr. Jan Koura (βασισμένη στα αρχεία ABS της Τσεχοσλοβακίας), ο Βωβίδης προσεγγίστηκε και επιστρατεύτηκε ως «εμπιστευτική επαφή» (confidential contact) λίγο μετά τη λήξη του Πολέμου του Γιομ Κιπούρ (Οκτώβριος 1973)^[1]. Από τον Δεκέμβριο του 1973 εντάχθηκε επίσημα στους συνεργάτες της τσεχοσλοβακικής υπηρεσίας πληροφοριών (StB) με την κωδική ονομασία DOPAL.

Πληροφορίες για το ΝΑΤΟ & «Ενεργά Μέτρα»: Κατά τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή το 1973, μετέφερε στις τσεχοσλοβακικές υπηρεσίες πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τις στρατιωτικές δραστηριότητες και τις κινήσεις των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ στην Κύπρο. Στα έγγραφα της StB αναφέρεται ότι ο DOPAL συμμετείχε σε τουλάχιστον ένα από τα «ενεργά μέτρα» (επιχειρήσεις προπαγάνδας) που οργάνωσαν οι τσεχοσλοβακικές μυστικές υπηρεσίες κατά του Ισραήλ.

Διοχέτευση στην KGB: Παρείχε τακτικά εκθέσεις και έγγραφα από υπουργικές συσκέψεις. Ο Τσεχοσλοβάκος διπλωμάτης και πράκτορας Josef Grégr (ABDUL) προωθούσε ορισμένες από αυτές τις αναφορές απευθείας στη σοβιετική KGB^[2].

2. Σχέση με τον Μακάριο και τις Αγορές Όπλων

Τα στοιχεία της StB υποδηλώνουν ότι η μεταβίβαση ορισμένων πληροφοριών προς τους Τσεχοσλοβάκους γινόταν με την ενήμερη συγκατάθεση και έγκριση του ίδιου του Μακαρίου. Η διοχέτευση πληροφοριών προς την Πράγα θεωρείται από τους ιστορικούς ως πολιτικο-διπλωματικός ελιγμός της Λευκωσίας. Η Κυπριακή Δημοκρατία εξαρτιόταν από την Τσεχοσλοβακία για την προμήθεια μυστικών φορτίων οπλισμού (όπως οι γνωστές συμφωνίες του 1966, 1972 και 1973 για τον εξοπλισμό της Αστυνομίας και του Ειδικού Σώματος), τα οποία προκάλεσαν την οξύτατη αντίδραση της Αθήνας (Χούντας), των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΟΚΑ Β'.

3. Σχέση με Πολιτικά Κόμματα και Ζήτημα Βράβευσης

Σε αντίθεση με άλλους συνεργάτες του δικτύου (όπως στελέχη του ΑΚΕΛ), ο Χάρης Βωβίδης δεν ήταν οργανωμένο στέλεχος του ΑΚΕΛ, αλλά λειτουργούσε αμιγώς ως ανώτατος κρατικός τεχνοκράτης. Επίσης, στις αποχαρακτηρισμένες πηγές του Ανατολικού Μπλοκ δεν υπάρχει καμία αναφορά σε βράβευση, μετάλλιο ή χρηματική αμοιβή για τον ίδιο (ο μόνος Κύπριος που καταγράφεται ότι τιμήθηκε με το «Μετάλλιο του Σώματος Εθνικής Ασφαλείας» το 1981 ήταν ο αστυνομικός διοικητής Παύλος Στόκκος / BELIS).

4. Καθεστώς Αρχείων και Η Διάψευση

Ο Απόρρητος Φάκελος: Ο κύριος προσωπικός φάκελος της StB για τον Βωβίδη παραμένει απόρρητος στις τσεχικές αρχειακές υπηρεσίες (ABS) και δεν έχει ακόμη αποδεσμευτεί πλήρως. Τα διαθέσιμα στοιχεία προέρχονται από αποσπάσματα και διασταυρούμενες αναφορές άλλων φακέλων.

Η Διάψευση του Ιδίου: Ο ίδιος ο Χάρης Βωβίδης, σε προσωπική του μαρτυρία που περιλαμβάνεται στην ιστορική έρευνα του Δρος Γιάννου Χαραλαμπίδη, διέψευσε κατηγορηματικά οποιαδήποτε συνεργασία με ξένες μυστικές υπηρεσίες. Τόνισε εμφαντικά ότι όλες οι ενέργειές του κατά την επίμαχη περίοδο είχαν ως αποκλειστικό και μοναδικό γνώμονα την εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος της Κυπριακής Δημοκρατίας^[3].