Το Πρόγραμμα των 25 Σημείων του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος (NSDAP), το οποίο ανακοινώθηκε από τον Αδόλφο Χίτλερ το 1920. Το κείμενο συνδυάζει τον ακραίο εθνικισμό και τον αντισημιτισμό με αιτήματα για κρατικό έλεγχο της οικονομίας και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Κεντρική μορφή στην οικονομική θεωρία του κινήματος υπήρξε ο Γκότφριντ Φέντερ, ο οποίος εισηγήθηκε την κατάργηση των τόκων και την εθνικοποίηση των μεγάλων επιχειρήσεων.
| Σημείο Εστίασης | Ναζιστικό Καθεστώς (Αδόλφος Χίτλερ NSDAP) | Κομμουνισμός (Μαρξισμός-Λενινισμός) | Ποσοστό Επικάλυψης (Υποκειμενική Εκτίμηση) |
|---|---|---|---|
| Εθνικοποίηση εκατοντάδων επιχειρήσεων | Το Πρόγραμμα των 25 Σημείων (Σημείο 13) απαιτούσε την εθνικοποίηση των τραστ (trusts),. Στην πράξη, όμως, το καθεστώς συνεργάστηκε με ιδιώτες βιομηχάνους και προχώρησε ακόμα και σε ιδιωτικοποιήσεις ("Reprivatisierung"), αρκεί να εξυπηρετούσαν τους κρατικούς στόχους επανεξοπλισμού,. | Πλήρης εθνικοποίηση όλων των μέσων παραγωγής και κατάργηση της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας (κολεκτιβοποίηση). | **60%**(Υψηλή κρατική παρέμβαση και στις δύο περιπτώσεις, αλλά στο ναζισμό διατηρήθηκε η νομική μορφή της ιδιωτικής επιχείρησης). |
| Κρατικός έλεγχος μισθών, τιμών και εργασίας | Εφαρμόστηκε αυστηρός έλεγχος μέσω του "Τετραετούς Σχεδίου" και του Γερμανικού Μετώπου Εργασίας (DAF). Υπήρχε πάγωμα μισθών και τιμών, καθώς και υποχρεωτική εργασία για την εξυπηρέτηση της πολεμικής οικονομίας,. | Πλήρης κεντρικός σχεδιασμός της οικονομίας (Command Economy). Το κράτος καθορίζει αποκλειστικά μισθούς, τιμές και κατανομή εργασίας. | **90%**(Και τα δύο συστήματα κατήργησαν ουσιαστικά τους μηχανισμούς της ελεύθερης αγοράς προς όφελος του κρατικού σχεδιασμού). |
| Δημιουργία του μεγαλύτερου σοσιαλιστικού εργατικού συνδικάτου | Δημιουργία του "Γερμανικού Μετώπου Εργασίας" (Deutsche Arbeitsfront - DAF) μετά την κατάργηση των ανεξάρτητων συνδικάτων. Ήταν κρατικά ελεγχόμενο και υποχρεωτικό για εργάτες και εργοδότες. | Τα συνδικάτα είναι κρατικά ελεγχόμενα όργανα του κόμματος. Τα ανεξάρτητα συνδικάτα απαγορεύονται ως αντεπαναστατικά. | **80%**(Κοινή δομή κρατικού ελέγχου της εργατικής δύναμης και κατάργηση της συνδικαλιστικής ελευθερίας). |
| Απαγόρευση καπιταλιστικών κομμάτων | Μετά το 1933, απαγορεύτηκαν όλα τα πολιτικά κόμματα (φιλελεύθερα, συντηρητικά, σοσιαλιστικά) εκτός του NSDAP, εγκαθιδρύοντας μονοκομματικό κράτος. | Εγκαθίδρυση μονοκομματικού συστήματος. Απαγόρευση όλων των αστικών/καπιταλιστικών κομμάτων. | **100%**(Ταυτίζονται ως προς τον ολοκληρωτικό χαρακτήρα και την εξάλειψη του πολιτικού ανταγωνισμού). |
| Κατάργηση ιδιωτικής ιδιοκτησίας | Το Σημείο 17 του Προγράμματος ζητούσε απαλλοτρίωση γης για κοινοφελείς σκοπούς χωρίς αποζημίωση,. Ωστόσο, ο Χίτλερ διευκρίνισε το 1928 ότι το κόμμα στηρίζει την ιδιωτική ιδιοκτησία και η απαλλοτρίωση αφορούσε κυρίως εβραϊκές εταιρείες κερδοσκοπίας γης,. | Θεμελιώδης αρχή είναι η πλήρης κατάργηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής. | **30%**(Ο ναζισμός παραβίαζε την ιδιοκτησία για εθνικούς/φυλετικούς λόγους, αλλά δεν την κατήργησε ως θεσμό όπως ο κομμουνισμός). |
| Κριτική στον «εβραϊκό καπιταλισμό» | Η ρητορική εστίαζε στο "σπάσιμο της σκλαβιάς των τόκων" (Gottfried Feder) και πολεμούσε το "εβραϊκό-υλιστικό πνεύμα" (Σημείο 24), διαχωρίζοντας το "παραγωγικό" (γερμανικό) κεφάλαιο από το "παρασιτικό" (εβραϊκό),,. | Κριτική στον καπιταλισμό ως ταξικό σύστημα εκμετάλλευσης, ανεξαρτήτως φυλής ή θρησκείας των καπιταλιστών. | **10%**(Συμπίπτουν μόνο στην αντι-καπιταλιστική ρητορική, αλλά διαφωνούν πλήρως στην αιτία: ο ναζισμός εστιάζει στη φυλή, ο κομμουνισμός στην τάξη). |
Σημείωση για την έρευνα: Μπορείτε να βρείτε το πλήρες κείμενο του Προγράμματος των 25 Σημείων για επιβεβαίωση στις ακόλουθες ακαδημαϊκές πηγές που χρησιμοποιήθηκαν:
- Avalon Project (Yale Law School): "Program of the National Socialist German Workers' Party".
- United States Holocaust Memorial Museum (USHMM): "Nazi Party Platform".
- German History in Documents and Images (GHDI): "Program of the German Workers’ Party (1920)".
